VINAGRI News - Ghana đặt giá thu mua ca cao tại nông hộ ở mức 42.400 cedi/tấn, tương đương khoảng 3,65 USD/kg, cho niên vụ chính 2026/27, bắt đầu từ ngày 25/9. Mức giá này cao hơn gần 75% so với giá tối thiểu được Chính phủ Bờ Biển Ngà đảm bảo cho nông dân, ở mức 1.200 franc CFA/kg, tương đương 2,07 USD/kg. Chênh lệch giá lớn giữa hai quốc gia sản xuất ca cao hàng đầu thế giới có thể làm gia tăng nguy cơ dịch chuyển ca cao qua biên giới, đồng thời đặt ra thách thức đối với tính bền vững của cơ chế định giá tại Ghana.
Tóm lược:
> Ghana đặt giá ca cao tại nông hộ niên vụ 2026/27 ở mức 42.400 cedi/tấn, cao hơn gần 75% so với mức 1.200 franc CFA/kg của Bờ Biển Ngà.
> Ghana đảm bảo nông dân nhận ít nhất 70% giá FOB gộp; niên vụ mới áp dụng tỷ lệ 71,18%, trong khi Bờ Biển Ngà chủ yếu dựa trên mức giá CIF.
> Chênh lệch giá lớn có thể thúc đẩy dòng ca cao không chính thức từ Bờ Biển Ngà sang Ghana, tương tự tình trạng đã xuất hiện trong năm 2026.
> Hai nước đang tăng cường hệ thống truy xuất nguồn gốc nhằm xác minh xuất xứ hạt ca cao và phát hiện các dòng hàng bất thường.
Ghana nâng giá ca cao, tạo khoảng cách lớn với Bờ Biển Ngà
Ghana đã ấn định giá thu mua ca cao tại nông hộ ở mức 42.400 cedi/tấn, tương đương khoảng 3,65 USD/kg, cho niên vụ chính 2026/27, bắt đầu từ ngày 25/9. Mức giá này cao hơn gần 75% so với giá tối thiểu được Chính phủ Bờ Biển Ngà đảm bảo cho nông dân, ở mức 1.200 franc CFA/kg, tương đương 2,07 USD/kg. Niên vụ chính 2026/27 của Bờ Biển Ngà bắt đầu từ ngày 1/9.
Khoảng cách giá tại nông hộ giữa hai quốc gia sản xuất ca cao lớn nhất thế giới hiện đặc biệt rộng. Cả Ghana và Bờ Biển Ngà đều quản lý giá trả cho nông dân, nhưng sử dụng những cơ chế và mức giá tham chiếu khác nhau để xác định giá thu mua.
Tại Ghana, giá ca cao tại nông hộ trong nhiều niên vụ được xác định dựa trên giá trị FOB gộp của ca cao, không bao gồm chi phí vận chuyển quốc tế và bảo hiểm. Theo Đạo luật Hội đồng Ca cao Ghana năm 2026 (Đạo luật 1182), nông dân hiện được đảm bảo nhận ít nhất 70% giá trị FOB gộp thực tế.
Đối với niên vụ mới, Hội đồng Ca cao Ghana (COCOBOD) ấn định tỷ lệ này ở mức 71,18%, qua đó đưa giá thu mua lên 42.400 cedi/tấn.
Tỷ lệ tối thiểu này trước đây chưa được luật pháp đảm bảo. Trong niên vụ 2024/25, nông dân nhận 63,9% giá trị FOB gộp. Khi niên vụ 2025/26 bắt đầu, Chính phủ Ghana nâng tỷ lệ lên 70%.
Ghana và Bờ Biển Ngà sử dụng cơ chế định giá khác nhau
Bờ Biển Ngà áp dụng cơ chế khác. Giá tối thiểu được đảm bảo cho nông dân thường được thiết lập ở mức không thấp hơn 60% giá CIF, tức giá bao gồm chi phí, bảo hiểm và cước vận chuyển ca cao đến cảng đích.
Cơ chế này cũng quy định rằng khi giá quốc tế giảm, giá trả cho nhà sản xuất không được thấp hơn 50% giá CIF.
Đối với niên vụ 2026/27, Chính phủ Bờ Biển Ngà cho biết mức giá 1.200 franc CFA/kg được đưa ra trong bối cảnh thị trường quốc tế biến động mạnh và một phần sản lượng đã được bán kỳ hạn trước đó.
Bộ trưởng Nông nghiệp Bờ Biển Ngà Bruno Nabagné Koné cho biết chính phủ muốn bảo đảm thu nhập và sức mua của nông dân, đồng thời duy trì mức giá mà ngành ca cao có thể bảo đảm về mặt tài chính.
Vấn đề hiện nay là liệu khuôn khổ định giá mới của Ghana có thể duy trì tính bền vững khi giá ca cao quốc tế biến động mạnh hay không. Thách thức lớn đối với Ghana là tiếp tục bảo đảm mức tỷ lệ tối thiểu cho nông dân theo luật mà không khiến hoạt động thu mua ca cao trở nên thiếu khả thi về mặt thương mại đối với các doanh nghiệp.
Niên vụ 2025/26 cho thấy cơ chế này có thể chịu áp lực nhanh chóng như thế nào. Ghana ban đầu đặt giá thu mua ở mức 51.660 cedi/tấn, tương đương 70% mức giá FOB gộp tham chiếu 7.200 USD/tấn. Chính phủ sau đó nâng giá lên 58.000 cedi/tấn vào tháng 10/2025, trước khi giảm xuống 41.392 cedi/tấn vào tháng 2/2026.
Đà giảm mạnh của giá ca cao quốc tế đã gây sức ép lên cơ chế này, góp phần dẫn đến những khó khăn trong hoạt động tiếp thị và gia tăng áp lực tài chính trên toàn ngành.
Chênh lệch giá làm gia tăng rủi ro buôn lậu ca cao
Khoảng cách giá giữa hai quốc gia Tây Phi láng giềng cũng đặt ra vấn đề về dòng ca cao qua biên giới. Chênh lệch giá thu mua tại nông hộ trong nhiều thời điểm đã khuyến khích hoạt động vận chuyển hạt ca cao không chính thức giữa Ghana và Bờ Biển Ngà, trong đó mức chênh lệch giá góp phần quyết định hướng dịch chuyển của dòng hàng.
Với giá thu mua hiện cao hơn đáng kể tại Ghana, khoảng cách này có thể khiến thị trường Ghana trở nên hấp dẫn hơn đối với nguồn ca cao từ Bờ Biển Ngà.
Một diễn biến tương tự đã xuất hiện trong năm 2026. Tháng 4, cơ quan quản lý ca cao Ghana cáo buộc một số cán bộ và nhân viên thu mua tại các doanh nghiệp được cấp phép đã sử dụng nguồn vốn của chính phủ dành cho việc mua ca cao trong nước để thu mua nguồn hạt rẻ hơn được đưa lậu từ Bờ Biển Ngà.
COCOBOD khi đó cho biết hoạt động này đã lan rộng tại 4 khu vực dọc biên giới Ghana - Bờ Biển Ngà, đảo ngược mô hình phổ biến trước đây, khi ca cao Ghana thường được đưa lậu sang các nước láng giềng vào những thời điểm giá tại các thị trường này hấp dẫn hơn.
Hiệp hội các doanh nghiệp thu mua ca cao được cấp phép của Ghana cho biết không doanh nghiệp thành viên nào cho phép mua nguồn ca cao này, đồng thời cho rằng hoạt động trên do các nhân viên thu mua riêng lẻ thực hiện.
Nếu khoảng cách giá hiện tại tiếp tục duy trì trong niên vụ 2026/27, dòng ca cao từ Bờ Biển Ngà ra khỏi các kênh mua bán chính thức có thể gia tăng. Quy mô dịch chuyển sẽ phụ thuộc vào diễn biến giá quốc tế, điều kiện thu mua tại hai quốc gia và hiệu quả của các biện pháp kiểm soát biên giới.
Ghana và Bờ Biển Ngà tăng cường truy xuất nguồn gốc
Hai quốc gia hiện cũng có thêm một công cụ để hạn chế dòng ca cao không chính thức là hệ thống truy xuất nguồn gốc.
COCOBOD ngày 25/9 cho biết đã triển khai đầy đủ Hệ thống truy xuất nguồn gốc ca cao Ghana tại tất cả các khu vực trồng ca cao trên cả nước.
Tại Bờ Biển Ngà, thẻ nhà sản xuất đã trở thành yêu cầu bắt buộc đối với hoạt động mua bán ca cao từ ngày 1/9, trong khuôn khổ triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc của nước này.
Các hệ thống trên được thiết kế nhằm xác minh nguồn gốc của hạt ca cao và phát hiện những bất thường khi hạt di chuyển qua các kênh thu mua. Trong bối cảnh chênh lệch giá giữa Ghana và Bờ Biển Ngà đang ở mức lớn, khả năng truy xuất nguồn gốc sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc theo dõi dòng hàng và hạn chế những giao dịch nằm ngoài các kênh chính thức.
NPK/ Vinagri News (Ecofin Agency)
No comments:
Post a Comment